Msze Trydenckie

w Polsce

Poka┼╝ ko┼Ťcio┼éy z msz─ů trydenck─ů w Polsce na wi─Ökszej mapie

LIST JEGO ŚWIĄTOBLIWOŚCI

BENEDYKTA XVI DO BISKUPÓW

 

 

Z OKAZJI PUBLIKACJI
LISTU APOSTOLSKIEGO MOTU PROPRIO
SUMMORUM PONTIFICUM
TRAKTUJ─äCEGO O CELEBRACJI LITURGII RZYMSKIEJ
USTANOWIONEJ PRZED REFORM─ä ROKU 1970

 

Drodzy bracia Biskupi,

Z ufno┼Ťci─ů i nadziej─ů przesy┼éam do Was, Pasterzy, tekst nowego listu apostolskiego, ÔÇ×Motu ProprioÔÇŁ traktuj─ůcego o celebracji liturgii ustanowionej przed reform─ů roku tysi─ůc dziewi─Ö─çset siedemdziesi─ůtego. Dokument ten jest owocem d┼éugich refleksji, niezliczonych konsultacji i modlitwy.

Przedwczesne wiadomo┼Ťci w mediach i s─ůdy wydawane bez dostatecznych po temu informacji by┼éy przyczyn─ů niema┼éego zamieszania. Plan, kt├│rego tre┼Ť─ç w rzeczywisto┼Ťci by┼éa nieznana spotka┼é si─Ö w zwi─ůzku z tym z wieloma rozbie┼╝nymi reakcjami, rozci─ůgni─Ötymi pomi─Ödzy radosnym poparciem a tward─ů opozycj─ů.

Niech─Ö─ç i sprzeciw powodowane by┼éy g┼é├│wnie przez dwa l─Öki, do kt├│rych chcia┼ébym w tym li┼Ťcie odnie┼Ť─ç si─Ö szczeg├│lnie.

Po pierwsze, l─Ökano si─Ö, ┼╝e dokument ten godzi w autorytet Soboru Watyka┼äskiego Drugiego, kt├│rego jakoby jedna z wa┼╝niejszych decyzji, ÔÇ×reforma liturgicznaÔÇŁ, zosta┼éaby poddana w w─ůtpliwo┼Ť─ç. L─Ök ten jest ca┼ékowicie nieuzasadniony. Powinno by─ç w zwi─ůzku z tym wyra┼║nie powiedziane, ┼╝e Msza┼é opublikowany przez Paw┼éa VI, a ponowiony w dw├│ch wydaniach przez Jana Paw┼éa II w najoczywistszy spos├│b jest zwyczajn─ů form─ů (Forma ordinaria) liturgii eucharystycznej i nim pozostanie. Ostatnia wersja Missale Romanum wydana przed Soborem autorytetem papie┼╝a Jana XXIII w 1962 roku, u┼╝ywana zreszt─ů w trakcie trwania Soboru, b─Ödzie teraz mo┼╝liwa do celebracji jako Forma extraordinaria liturgii. Nie jest czym┼Ť w┼éa┼Ťciwym odnoszenie si─Ö do tych dw├│ch wersji Msza┼éu Rzymskiego jako do ÔÇ×dw├│ch ryt├│wÔÇŁ. To raczej podw├│jne u┼╝ycie jednego i tego samego rytu.

Je┼Ťli za┼Ť chodzi o u┼╝ywanie Msza┼éu z roku 1962 jako Forma extraordinaria liturgii Mszy, chcia┼ébym zwr├│ci─ç uwag─Ö na to, ┼╝e ten Msza┼é nie zosta┼é nigdy prawnie zniesiony i w konsekwencji, co do zasady, by┼é zawsze dozwolony. W czasie, gdy wprowadzano nowy Msza┼é, oficjalne regulowanie mo┼╝liwo┼Ťci u┼╝ycia Msza┼éu wcze┼Ťniejszego nie wydawa┼éo si─Ö konieczne. Prawdopodobnie uwa┼╝ano, ┼╝e pojedyncze tycz─ůce tej sprawy przypadki nie wyjd─ů poza poziom lokalny i na nim, jeden za drugim, zostan─ů rozwi─ůzane. P├│┼║niej okaza┼éo si─Ö jednak, ┼╝e wi─Öksza liczba wiernych pozosta┼éa w mocnym przywi─ůzaniu do starszej wersji Rytu Rzymskiego, do kt├│rego by┼éa przyzwyczajona od dzieci┼ästwa. Szczeg├│lnie widoczne by┼éo to w tych krajach, w kt├│rych Ko┼Ťci├│┼é zapewnia┼é wiernym znacz─ůc─ů formacj─Ö liturgiczn─ů, co owocowa┼éo g┼é─Öbok─ů, osobist─ů znajomo┼Ťci─ů wcze┼Ťniejszej Formy celebracji Mszy. Wiemy te┼╝ wszyscy, ┼╝e w ruchu, kt├│remu przewodzi┼é Arcybiskup Lefebvre trwanie przy starszym Mszale sta┼éo si─Ö zewn─Ötrzn─ů oznak─ů to┼╝samo┼Ťci i punktem samoidentyfikacji. Powod├│w rozbicia, kt├│re z tej sprawy wynik┼éo, trzeba jednak szuka─ç g┼é─Öbiej. Wielu ludzi, kt├│rzy zaakceptowali postanowienia Soboru Watyka┼äskiego Drugiego i pozostali wierni Papie┼╝owi i Biskupom, szuka┼éo tak┼╝e sposobu, by zachowa─ç drog─ů im form─Ö ┼Ťwi─Ötej liturgii. Dzia┼éo si─Ö to g┼é├│wnie dlatego, ┼╝e w wielu miejscach odprawiano liturgi─Ö nie stosuj─ůc si─Ö do wskaza┼ä nowego Msza┼éu, kt├│re rozumiano wy┼é─ůcznie jako przyzwolenie na kreatywno┼Ť─ç liturgiczn─ů - a nawet jako wymaganie takowej. To cz─Östo prowadzi┼éo do trudnych do zniesienia deformacji liturgii. M├│wi─Ö o tym z do┼Ťwiadczenia, ja sam bowiem ┼╝y┼éem w tym okresie, w kt├│rym obok nadziei pojawi┼é si─Ö zam─Öt. Widzia┼éem, jak ca┼ékowicie dowolne zniekszta┼écenia powodowa┼éy g┼é─Öboki b├│l jednostek g┼é─Öboko zakorzenionych w wierze ┼Ťwi─Ötego Ko┼Ťcio┼éa.

Papie┼╝ Jan Pawe┼é II poczu┼é si─Ö wi─Öc w obowi─ůzku okre┼Ťli─ç zasady, na jakich mo┼╝na by by┼éo korzysta─ç z Msza┼éu roku 1962. Opisa┼é je w swym Motu Proprio ÔÇ×Ecclesia DeiÔÇŁ (2 lipca 1988); w tym dokumencie jednak nie zawar┼é szczeg├│┼éowych wskaza┼ä, odni├│s┼é si─Ö jedynie w spos├│b og├│lnikowy do wspania┼éomy┼Ťlnej odpowiedzi Biskup├│w na ÔÇ×uzasadnione aspiracjeÔÇŁ tych wiernych, kt├│rzy prosili o stosowanie tej wersji Rytu Rzymskiego. W tym czasie Papie┼╝ chcia┼é g┼é├│wnie wspom├│c Bractwo ┼Üwi─Ötego Piusa X, by odzyska┼éo ono pe┼én─ů jedno┼Ť─ç z nast─Öpc─ů ┼Ťw. Piotra i by zagoi─ç ran─Ö sprawiaj─ůc─ů coraz wi─Ökszy b├│l. Niestety, do pojednania nie dosz┼éo po dzi┼Ť dzie┼ä. Mimo wszystko, pewna liczba wsp├│lnot z wdzi─Öczno┼Ťci─ů korzysta┼éa z mo┼╝liwo┼Ťci wskazanych w Motu Proprio. Z drugiej jednak strony, wci─ů┼╝ pozosta┼éy pewne trudno┼Ťci tycz─ůce u┼╝ycia Msza┼éu z roku 1962 poza tymi grupami. Jedn─ů z przyczyn tego by┼é l─Ök du┼╝ej cz─Ö┼Ťci Biskup├│w, by nie podkopywa─ç autorytetu Soboru Watyka┼äskiego Drugiego. Zaraz po Soborze zak┼éadano, ┼╝e zapotrzebowanie na Msza┼é z roku 1962 ograniczy si─Ö do starszego pokolenia, kt├│re w tej formie liturgii wyros┼éo. W mi─Ödzyczasie jednak okaza┼éo si─Ö z ca┼é─ů oczywisto┼Ťci─ů, ┼╝e m┼éodsze pokolenie te┼╝ mo┼╝e odkry─ç t─Ö form─Ö liturgiczn─ů, poczu─ç jej pi─Ökno i odnale┼║─ç w niej ten spos├│b spotkania z Tajemnic─ů Naj┼Ťwi─Ötszej Eucharystii, kt├│ry by┼éby najlepiej do niego dopasowany. W zwi─ůzku z tym powsta┼éo zapotrzebowanie na ja┼Ťniejsze regulacje prawne, kt├│rych nie uwzgl─Ödniono w Motu Proprio z 1988. Nowe regulacje maj─ů te┼╝ za zadanie odci─ů┼╝y─ç Biskup├│w z obowi─ůzku ci─ůg┼éego rozpoznawania sytuacji i podejmowania odpowiednich do nich decyzji.


Po drugie, pojawi┼é si─Ö dyskusjach o oczekiwanym Motu Proprio l─Ök o to, ┼╝e mo┼╝liwo┼Ť─ç szerszego korzystania z Msza┼éu roku 1962 doprowadzi do niezgody a nawet podzia┼é├│w wewn─ůtrz wsp├│lnot parafialnych. Brak podstaw do podobnych l─Ök├│w r├│wnie┼╝ i tu mnie uderza. Celebracja wed┼éug dawnego Msza┼éu wymaga pewnego stopnia formacji liturgicznej i przynajmniej pobie┼╝nej znajomo┼Ťci ┼éaciny. Wielu nie spe┼énia tych warunk├│w. Chocia┼╝by na tej podstawie wida─ç wyra┼║nie, ┼╝e nowy Msza┼é z pewno┼Ťci─ů pozostanie zwyczajn─ů Form─ů Rytu Rzymskiego, nie tylko wed┼éug norm prawnych, ale i ze wzgl─Ödu na sytuacj─Ö wi─Ökszo┼Ťci wsp├│lnot wiernych. Prawd─ů jest, ┼╝e niekiedy obecna by┼éa przesada w nastawieniu wiernych do staro┼╝ytnych tradycji liturgii ┼éaci┼äskiej, ┼╝e pewne zachowania spo┼éeczne nadmiernie si─Ö z ni─ů wi─ůza┼éy. Wasze mi┼éosierdzie i pasterska roztropno┼Ť─ç niech b─Öd─ů zach─Öt─ů i wzorem. W tej materii obie Formy Rytu Rzymskiego mog─ů si─Ö przecie┼╝ wzajemnie ubogaca─ç: nowi ┼Ťwi─Öci i niekt├│re z nowych prefacji powinny zosta─ç uwzgl─Ödnione w starym Mszale. Komisja Ecclesia Dei, w ┼é─ůczno┼Ťci z organami po┼Ťwi─Öconymi usus antiquor b─Ödzie bada─ç praktyczne mo┼╝liwo┼Ťci w tym zakresie. Celebracja Mszy zgodnie z Msza┼éem Paw┼éa VI b─Ödzie mog┼éa mocniej ni┼╝ kiedykolwiek wcze┼Ťniej ukaza─ç wiernym sfer─Ö sacrum, kt├│ra tak ich przyci─ůga do wcze┼Ťniejszej Formy Rytu Rzymskiego. Najmocniejsza gwarancja tego, ┼╝e Msza┼é Paw┼éa VI mo┼╝e jednoczy─ç parafialne wsp├│lnoty i mo┼╝e by─ç przez nie kochany tkwi w tym, ┼╝e Forma ta jest odprawiana z wielk─ů czci─ů i z dba┼éo┼Ťci─ů o przepisy liturgiczne. Ukazane w ten spos├│b b─Öd─ů duchowe bogactwo i teologiczna g┼é─Öbia tego Msza┼éu.

Dochodz─Ö teraz do pozytywnych powod├│w, kt├│re uwarunkowa┼éy moj─ů decyzj─Ö o wydaniu Motu Proprio, kt├│ry by uzupe┼énia┼é ten z 1988 roku. To sprawa wewn─Ötrznego pogodzenia na ┼éonie Ko┼Ťcio┼éa. Gdy spojrzy si─Ö w przesz┼éo┼Ť─ç, na wszystkie roz┼éamy, kt├│re na przestrzeni wiek├│w dotkn─Ö┼éy Mistyczne Cia┼éo Chrystusa, nie mo┼╝na oprze─ç si─Ö wra┼╝eniu, ┼╝e w krytycznych momentach decyduj─ůcych o podziale przyw├│dcy Ko┼Ťcio┼éa nie robili wszystkiego, co mogli, by przywr├│ci─ç zgod─Ö i jedno┼Ť─ç. Nie mo┼╝na oprze─ç si─Ö wra┼╝eniu, ┼╝e zaniedbania ze strony Ko┼Ťcio┼éa sprawi┼éy, ┼╝e mia┼é On sw├│j udzia┼é w tym, ┼╝e podzia┼éy te mog┼éy si─Ö utrwali─ç. Ta refleksja nad przesz┼éo┼Ťci─ů nak┼éada na nas tu i teraz obowi─ůzek, by do┼éo┼╝y─ç wszelkich stara┼ä potrzebnych do tego, by ci, kt├│rzy prawdziwie chc─ů jedno┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa mogli w tej jedno┼Ťci pozosta─ç lub do niej powr├│ci─ç. Mam tu na my┼Ťli zdanie z Drugiego Listu do Koryntian, gdzie ┼Ťw. Pawe┼é pisze: ÔÇ×Usta nasze otwar┼éy si─Ö do was, Koryntianie, rozszerzy┼éo si─Ö nasze serce. Nie brak wam miejsca w moim sercu, lecz w waszych sercach jest ciasno. Odp┼éacaj─ůc si─Ö nam w ten spos├│b, otw├│rzcie si─Ö i wy.ÔÇŁ (2 Kor. 6, 11-13) ┼Üw. Pawe┼é z pewno┼Ťci─ů m├│wi┼é to w innym kontek┼Ťcie, lecz jego nawo┼éywanie mo┼╝e i powinno dotkn─ů─ç tak┼╝e nas i to w┼éa┼Ťnie w sprawie tu omawianej. Otw├│rzmy szczodrze nasze serca i zr├│bmy tam miejsce na wszystko, na co zezwala nasza wiara.

Nie ma ┼╝adnej sprzeczno┼Ťci pomi─Ödzy tymi dwoma wydaniami Rytu Rzymskiego. W historii liturgii jest wzrost i post─Öp, nie ma za to ┼╝adnych zerwa┼ä. To, co poprzednie pokolenia uwa┼╝a┼éy za ┼Ťwi─Öte, ┼Ťwi─Ötym pozostaje i wielkim tak┼╝e dla nas, przez co nie mo┼╝e by─ç nagle zabronione czy wr─Öcz uwa┼╝ane za szkodliwe. sk┼éania nas to do tego, by┼Ťmy zachowali i chronili bogactwa b─Öd─ůce owocem wiary i modlitwy Ko┼Ťcio┼éa i by┼Ťmy dali im odpowiednie dla nich miejsce. Zb─Ödnym jest dodawa─ç, ┼╝e by do┼Ťwiadczy─ç pe┼énej jedno┼Ťci, kap┼éani wsp├│lnot przywi─ůzanych do starszej Formy nie mog─ů z zasady wyklucza─ç odprawiania liturgii zgodnie z nowymi ksi─Ögami. ca┼ékowite wykluczenie nowego rytu nie by┼éoby zgodne z rozpoznaniem jego jako cennego i ┼Ťwi─Ötego.

Na koniec, drodzy Bracia, chcia┼ébym wyra┼║nie podkre┼Ťli─ç, ┼╝e nowe uregulowania w ┼╝aden spos├│b nie zmniejszaj─ů ani Waszego autorytetu, ani odpowiedzialno┼Ťci zar├│wno za liturgi─Ö, jak i za duszpastersk─ů trosk─Ö o Waszych wiernych. Ka┼╝dy Biskup w rzeczywisto┼Ťci przewodniczy liturgii sprawowanej w jego diecezji (Sacrosanctum Consilium, 22: ÔÇ×Sacrae Liturgiae moderatio ab Ecclesiae auctoritate unice pendet quae quidem est apud Apostolicam Sedem et, ad normam iuris, apud EpiscopumÔÇŁ).

Nic zatem nie zostanie uj─Öte z autorytetu Biskupa, kt├│rego rol─ů pozostaje nieustanne czuwanie, by wszystko dokonywa┼éo si─Ö w pokoju i zgodzie. Je┼Ťli wyniknie jakikolwiek problem, kt├│rego proboszcz nie b─Ödzie m├│g┼é rozwi─ůza─ç, lokalny ordynariusz zawsze b─Ödzie m├│g┼é zainterweniowa─ç, jednak czyni─ç to b─Ödzie w pe┼énej zgodzie z nowymi regulacjami opisanymi w Motu Proprio.

Co wi─Öcej, zach─Öcam Was, drodzy Bracia, do informowania Stolicy Apostolskiej o wszelkich Waszych do┼Ťwiadczeniach z t─ů spraw─ů zwi─ůzanych w trzy lata po tym, jak Motu Proprio wejdzie w ┼╝ycie. Je┼Ťli powstan─ů jakie┼Ť naprawd─Ö powa┼╝ne trudno┼Ťci, b─Ödzie mo┼╝na poszuka─ç sposob├│w ich pokonania.

Drodzy Bracia, z wdzi─Öczno┼Ťci─ů i zaufaniem powierzam Wam i Waszym sercom strony i przepisy dokumentu Motu Proprio. Niech s┼éowa Aposto┼éa Paw┼éa pod adresem prezbiter├│w Efezjan na zawsze pozostan─ů w naszej pami─Öci: ÔÇ×Uwa┼╝ajcie na samych siebie i na ca┼ée stado, nad kt├│rym Duch ┼Üwi─Öty ustanowi┼é was biskupami, aby┼Ťcie kierowali Ko┼Ťcio┼éem Boga, kt├│ry On naby┼é w┼éasn─ů krwi─ů.ÔÇŁ (Dz, 20,28)

Powierzam te przepisy tak┼╝e pot─Ö┼╝nemu wstawiennictwu Maryi, Matki Ko┼Ťcio┼éa i z ca┼éego serca udzielam apostolskiego b┼éogos┼éawie┼ästwa Wam, drodzy Bracia, ksi─Ö┼╝om parafialnym w Waszych diecezjach, wszystkim kap┼éanom, Waszym wsp├│┼épracownikom a tak┼╝e wszystkim Waszym wiernym.

Dan u ┼Ťwi─Ötego Piotra, 7 lipca r.P. 2007

Benedykt XVI

Kontakt